Tarihin En Büyük Trajedilerinden Biri
Tarihî kayıtlara ve Osmanlı arşivlerine göre, sürgün sürecinde yaklaşık 2 milyon Çerkes zorunlu tehcire tabi tutuldu. Rus askeri operasyonları, köylerin yakılması ve asimilasyon baskısı nedeniyle yerlerini terk etmek zorunda kalan Kafkas halkları, derme çatma gemilerle Karadeniz üzerinden Samsun ve Trabzon limanlarına doğru ölümcül bir yolculuğa çıkarıldı.
Ölüm Yolculuğu: Karadeniz Siyah Bir Mezara Dönüştü
Ağır kış şartları, açlık, salgın hastalıklar ve kapasitesinin çok üzerinde insan taşıyan gemilerin batması sonucu en az 500 bin Çerkes henüz limanlara ulaşamadan Karadeniz’in sularında hayatını kaybetti. Dönemin tanıkları ve tarihçiler, Karadeniz kıyılarının aylarca insan bedenleriyle dolduğunu aktarıyor. Hayatta kalmayı başaranlar ise Anadolu, Balkanlar ve Ortadoğu coğrafyasında hayata tutunmaya çalıştı.
"Unutmadık, Unutturmayacağız"
Bugün dünya genelindeki en büyük Çerkes nüfusuna ev sahipliği yapan Türkiye'de ve diasporanın yaşadığı diğer ülkelerde anma etkinlikleri düzenleniyor. Kafkas Dernekleri Federasyonu (KAFFED) öncülüğünde bir araya gelen binlerce vatandaş, Karadeniz kıyılarına siyah karanfiller bırakarak atalarının mezarı saydıkları denizi selamlıyor.
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı da yayımladığı resmî anma mesajında, "162 yıl önce Kafkas halklarını çok ağır şartlar altında ana vatanlarını terk etmeye zorlayan bu büyük insani trajedi hafızalarımızdaki yerini korumaktadır" ifadelerine yer vererek hayatını kaybedenleri saygı ve rahmetle andı.