Gaziantep ve Konya’dan sonra en fazla coğrafi işaretli ürüne sahip olan Erzurum, mutfağının köklü tatlarını resmi olarak koruma altına almayı sürdürüyor. Erzurum Ticaret Borsası’nın 2024 yılında “fırıncılık ve pastacılık ürünleri, hamur işleri ve tatlılar” kategorisinde yaptığı başvuru, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından değerlendirilerek “Mahreç İşareti” ile onaylandı. Böylece Erzurum Un Helvası resmen coğrafi işaretli ürün statüsü kazandı.

Gelenekten Günümüze Bir Lezzet

Kentin mutfak kültüründe özel bir yere sahip olan Erzurum Un Helvası, yalnızca bir tatlı değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel anlamlar da taşıyor. Bayramlarda, düğünlerde, asker uğurlamalarında, ilkbaharın müjdecisi çiğdemin görülmesinde, cenazelerin 3., 7. ve 40. günlerinde sıklıkla ikram edilen helva, yüzyıllardır kuşaktan kuşağa aktarılıyor. Bu yönüyle, ürünün Erzurum ile olan ün bağı da tescillenmiş oldu.

İki Farklı Tatlandırma Yöntemi

Erzurum Un Helvası'nın yapımında kullanılan temel malzemeler; Erzurum Tereyağı (1244 sayılı coğrafi işaretli ürün), buğday unu ve beyaz toz şeker. Üzerine şekil verilerek iri kıyılmış ceviz serpiştiriliyor ve genellikle 100 gramlık porsiyonlar halinde servis ediliyor.

Tatlandırma işlemi ise iki farklı yöntemle yapılabiliyor:

  1. Kuru Şeker Yöntemi: Kavrulan una doğrudan beyaz toz şeker eklenerek şekerin tamamen erimesi sağlanıyor. Bu yöntemde helva daha gevrek olurken, şeker kristallerinin hafifçe hissedilmesi mümkündür.

  2. Şerbetli Yöntem: Beyaz toz şeker önceden az miktarda suda eritilir ve kavrulan una sıcakken eklenip karıştırılır. Bu yöntemle hazırlanan helva daha yumuşak ve pürüzsüz bir dokuya sahip olur.

Evde Erzurum Un Helvası Nasıl Yapılır?

Erzurum Un Helvası hazırlamak için gerekli malzemeler:

  • 75 g Erzurum Tereyağı

  • 330 g buğday unu

  • 250 g beyaz toz şeker

  • 100 g iri kıyılmış ceviz içi

Tereyağı tencerede eritildikten sonra un eklenir ve yaklaşık 30 dakika boyunca kısık ateşte karıştırılarak kavrulur. Tatlandırma tercihe göre doğrudan şekerle veya suyla hazırlanmış şerbetle yapılabilir. Helva kıvam aldıktan sonra şekillendirilerek servis edilir.

Erzurum’un geleneksel mutfağına önemli bir katkı sunan Un Helvası, bu tescille birlikte yerel gastronomi mirasının korunmasında bir adım daha ileri taşınmış oldu.