Yaklaşık 37 yıldır ülkenin en üst siyasi ve dini makamında bulunan Hamaney’in ölüm haberinin ardından, yeni rehberin kim olacağı sorusu gündemin ilk sırasına yerleşti. Resmi kaynaklardan detaylı bir açıklama yapılmazken, geçici çözüm olarak Arafi’nin görevlendirildiği bildirildi.
Cenaze enkazdan çıkarıldı
İddialara göre, İsrail savaş uçaklarının Hamaney’in konutunu hedef aldığı saldırıda çok sayıda bomba kullanıldı. Hamaney’in yanı sıra aile fertlerinden bazı isimlerin de hayatını kaybettiği belirtildi. Cenazenin enkaz altından çıkarıldığı ve vücuduna şarapnel parçalarının isabet ettiği ileri sürüldü. Olayla ilgili resmi makamların kapsamlı açıklama yapması bekleniyor.
Yeni liderlik süreci nasıl işleyecek?
İran Anayasası’na göre dini lider, Ayetullahlardan oluşan Meclis-i Hobregan tarafından seçiliyor. Üyelerin Tahran’da toplanarak yeni Rehber’i (Veliyy-i Fakih) belirlemesi bekleniyor. Seçimin ilk oturumda tamamlanabileceği gibi birkaç gün sürebileceği de ifade ediliyor.
Yeni Veliyy-i Fakih resmen ilan edilene kadar anayasal yetkilerin; Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı ve Yargı Erki Başkanı’ndan oluşan üçlü heyet tarafından kullanılacağı belirtiliyor.
Liderlik için adı geçen isimler
Geçici olarak Ali Rıza Arafi’nin seçilmesine rağmen, dini liderlik makamı için daha önce adı geçen üst düzey isimler de kamuoyunda tartışılıyor. Öne çıkan isimler arasında:
-
Gulam Hüseyin Muhsini Ejei (Yargı Erki Başkanı)
-
Sadık Laricani (Eski Yargı Erki Başkanı)
-
Hasan Humeyni
-
Hasan Ruhani (Eski Cumhurbaşkanı)
-
Seyyid Müçteba Hamaney
-
Hüseyin Buşehri
-
Muhsin Araki
Bu isimler arasında özellikle Hasan Humeyni’nin isminin öne çıktığı, ancak süreçte sürpriz bir adayın da gündeme gelebileceği konuşuluyor. Uzmanlar, seçilecek liderin profiline göre İran’ın savaş ve diplomasi stratejisinin şekillenebileceğini değerlendiriyor. Daha ılımlı bir ismin göreve gelmesi halinde müzakere kanallarının açılabileceği, mevcut çizginin devam etmesi durumunda ise gerilimin sürebileceği yorumları yapılıyor.
Ali Rıza Arafi kimdir?
1959 yılında Meybod’da doğan Ali Rıza Arafi, dini eğitimini Kum’daki medreselerde tamamladı. Uzun yıllardır dini eğitim kurumlarının yönetiminde görev alan Arafi, yasaların İslam’a uygunluğunu denetleyen Anayasayı Koruyucular Konseyi’nde üyelik yapıyor.
Daha çok eğitim ve dini bürokrasi kökenli bir isim olarak bilinen Arafi’nin güvenlik ya da askeri bir geçmişinin bulunmadığı ifade ediliyor. Geçici liderlik görevinin ardından nihai kararın Meclis-i Hobregan tarafından verilmesi bekleniyor.
